Orchids of Greece

Ophrys pelinaea

2012-01-29T00:39:00.000+02:00

Ρόδος 26/03/2011 Rodos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Οφρύς του Πεληναίου (Ophrys pelinaea, Delforge 2007) περιγράφτηκε το 2007 από το όρος Πεληναίο της Χίου. Έχει ευρύτερη εξάπλωση στο Ανατολικό Αιγαίο, από τη Λέσβο και τη Σάμο μέχρι την Κω και τη Ρόδο. Ο Ντελφόρζ αναφέρει ότι την βρήκε τον Απρίλιο του 2011 και στην Κέα των Κυκλάδων. Φαίνεται να έχει χαρακτηριστικά από την Ophrys leucadica και την Ophrys sitiaca, αλλά ανθίζει ένα μήνα αργότερα. Τα άνθη είναι μεγάλα, 13-20 mm. Ανθίζει τον Απρίλιο.

Το μπλοκ «Ορχιδέες της Ελλάδας» και σε περιοδικό

2012-01-08T19:14:00.000+02:00

Ψηφιακή μη εμπορική έκδοση που διανέμεται δωρεάν με email μέσω Διαδικτύου.

Για εγγραφή παραληπτών στείλτε email στο

nikos51@hol.gr

Ημέρα κυκλοφορίας: 15 Ιανουαρίου 2012

Aυτή η ψηφιακή έκδοση έχει γίνει σε σχήμα κανονικού σώματος περιοδικού (με εξώφυλλο και οπισθόφυλλο) και σε μορφή PDF. Το περιοδικό έχει σελιδοποιηθεί σε σχήμα Α4, όπως και τα έντυπα, ώστε όποιος θέλει να μπορεί να το τυπώσει, με τις απώλειες φυσικά που θα έχει μια ψηφιακή έκδοση χαμηλής ανάλυσης. H ανάγνωσή του είναι εύκολη με τις τυπικές ρυθμίσεις του Adobe Reader.

Είναι επιθυμητές συνεργασίες σε κείμενα και φωτογραφίες. Στις φωτογραφίες πρέπει να αναφέρεται ο τόπος και η ημερομηνία λήψης.

Περιεχόμενα

Οι ορχιδέες της Ηρακλειάς και η Ophrys heraclotica.
Στο άρθρο μελετώνται για πρώτη φορά συστηματικά οι ορχιδέες της νήσου Ηρακλειάς (Κυκλάδες). Επιπλέον, περιγράφεται η Ophrys heracleotica ως νέο είδος του γένους Ophrys.
από τους Ζήση Αντωνόπουλο, Γιάννη Γαβαλά και Κάρελ Κρόϊτς

Ophrys fusca subsp. laureotica
Ένα νέο taxon που περιγράφτηκε από Έλληνες, ως ενδημικό της Αττικής και ειδικότερα της Λαυρεωτικής

Ophrys fusca ssp.
Φωτογραφίες από άτυπες O. fusca από τα πευκοδάση της Αττικής.
Ανθοφορία Ιανουαρίου
Ophrys mesaritica
Orchis anatolica
Ophrys leochroma
Ophrys basilissa

Αυτοφυείς ορχιδέες, ένα θαύμα της εξέλιξης
Η Ελλάδα και γενικότερα η περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, είναι γενικά αποδεκτό ότι αποτελούν το κέντρο της εξέλιξης των γενών Ophrys και Serapias τα οποία αργότερα επεκτάθηκαν και εποίκισαν δυτικότερες περιοχές.
από τον Σπύρο Τσιφτσή

Βιότοποι
Χώμα και ημισκιά για την Ophrys attica

Pseudorchis albida μία νέα ορχιδέα για την Ελλάδα

2011-12-20T22:19:00.001+02:00

Όρβηλος 03/07/2011 Μακεδονία

φωτογραφία (c) Σ. Τσιφτσής - Ζ. Αντωνόπουλος

Οι Σπύρος Τσιφτσής και Ζήσης Αντωνόπουλος βρήκαν στον Όρβηλο και ανακοίνωσαν (Journal Europäischer Orchideen 43, 2011) μία νέα ορχιδέα για την Ελλάδα. Πρόκειται για την Pseudorchis albida, που είναι μια ευρωπαϊκή ορχιδέα και ο Όρβηλος αποτελεί πλέον το νοτιότερο σημείο της εξάπλωσής της,

Οφρύς άτυπη (Ophrys unknown) 6

2011-12-17T17:01:00.000+02:00

Υμηττός 20/04/2011 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Αυτή είναι μία όψιμη Οφρύς, μικρών διαστάσεων, με χαρακτηριστικά που θυμίζουν την Ophrys masticorum από την Χίο και τις συγγενικές της μορφές από την Μικρά Ασία, με κοινό χαρακτηριστικό το γυρτό μεσαίο σέπαλο. Οι πλαϊνοί λοβοί είναι μετρίου - μικρού μεγέθους, Εμφανίζεται στα τρία βουνά του Λεκανοπεδίου Αθηνών, δηλαδή Πάρνηθα, Υμηττό και Πεντέλη. Φαίνεται να εμφανίζεται και στον Πάρνωνα της Λακωνίας.

Πάρνωνας 14/05/2011 Parnonas
photo (c) Yiannis Kofinas Γιάννης Κοφινάς

Υμηττός 20/04/2011 Hymittos

Πάρνηθα 31/05/2011 Parnis

Πεντέλη 12/05/2011 Pentelikon

Ophrys leucadica

2011-12-14T17:30:00.000+02:00

Υμηττός 20/04/2011

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Ophrys calypsus var.pseudoapulica

2011-12-12T18:39:00.000+02:00

Ρόδος 31/03/2007 Rodos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Μια ποικιλία της Ophrys calypsus που ονομάστηκε έτσι από την ομοιότητά της με την ιταλική Ophrys apulica. Την περιέγραψε το 1995 ο Ντελφόρζ (P. Delforge) από την Αντίπαρο. Ανθίζει από τον Μάρτιο σε Κυκλάδες και Δωδεκάνησα.

Ηρακλειά 13_03_2009 Iraklia
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Ρόδος 26/03/2011 Rodos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ophrys laureotica

2011-12-11T18:20:00.000+02:00

Λαύριο 26/02/2008 Lavrion

photo Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Νέο taxon που περιγράφτηκε πρόσφατα (2011) από τους Καλογερόπουλο, Δεληπέτρου. Αλιμπέρτη ως Ophrys fusca subsp. laureotica. Με πρόωρη άνθηση από τον Δεκέμβριο, θεωρείται ενδημική του Λαυρίου αλλά μάλλον έχει ευρύτερη εξάπλωση στα πευκοδάση της Αττικής. Σε γενικές γραμμές παρατηρούνται αρκετές pseudophrys της ομάδας fusca με παρόμοια χαρακτηριστικά και πρόωρη άνθηση (από τον Δεκέμβριο) στην Αττική. Είναι πιθανό να περιγραφούν στο μέλλον κι άλλα taxa της ομάδας αυτής από την Αττική.

Υμηττός 04/01/2009 700 m

photo Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Υμηττός 15/02/2008

photo Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Δαφνί 16/02/2011 Αιγάλεω

photo Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Οφρύς άτυπη (Ophrys unknown) 5

2011-12-07T22:00:00.000+02:00

φυτό σε πλήρη ανθοφορία

Υμηττός 22/03/2008 Hymittos

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Η οφρύς αυτής της ανάρτησης ίσως να μην είναι και τόσο άτυπη (unknown). Η Ophrys holoserica αναφέρεται στην παλιά βιβλιογραφία για την Αττική. Πρόσφατα αναφέρει την Ophrys holoserica από την Σαλαμίνα στην διδακτορική της διατριβή και η βοτανικός Ειρήνη Βαλλιανάτου, διευθύντρια του Διομήδειου Βοτανικού Κήπου. Η ομάδα holoserica (ή fuciflora, ή ομάδα bornmuelleri) περιλαμβάνει τουλάχιστον 13 taxa (ταξινομικές μονάδες) κυρίως στα νησιά του Αιγαίου αλλά και τη Νότια Πελοπόννησο. Συνεπώς δεν είναι απίθανο να υπάρχει και ένα ακόμη taxon στην Αττική. Στην ανάρτηση παρουσιάζονται 4 διαφορετικά φυτά που φωτογραφήθηκαν σε 2 διαφορετικά έτη και σε 2 διαφορετικές περιοχές, στο τρίτο δεκαήμερο του Μαρτίου.

φυτό που ανοίγει τα πρώτα άνθη του

Υμηττός 22/03/2008 Hymittos

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Υμηττός 20/03/2009 Hymittos

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Αυλίδα 28/03/2009 Βοιωτία

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Οφρύς άτυπη (Ophrys unknown) 4

2011-12-01T00:41:00.000+02:00

Υμηττός 22/03/2008 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Μικρών διαστάσεων Οφρύς με στενόμακρο χείλος, μεγάλη στιγματική κοιλότητα και κοντούς πλαϊνούς λοβούς. Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου στον Υμηττό και σε λόφους των Μεσογείων Αττικής, σε χαμηλά υψόμετρα. Ο βιότοπός της είναι περιοχές με θάμνους.

Κορωπί 12/04/2008 Koropi
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Υμηττός 22/03/2008 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Βραβρώνα 08/05/2011 Vravron
photo (c) P. Koumpetsos Πάνος Κουμπέτσος

Ορχιδέες της Κέας

2011-11-27T17:14:00.000+02:00

Κέα 28/04/2009 Kea

photo (c) Rena Karakatsani Ρένα Καρακατσάνη

Anacamptιs

collina (Karakatsani 2009)
fragrans
papillionacea var. heroica
papilionacea subsp. messenica (Karakatsani 2011)
pyramidalis (Kocyan 1992)

Dactylorhiza

romana (Karakatsani 2008)

Limodorum

abortivum (Karakatsani 2009)

Neotinea

lactea
maculata (Kalopissis 1988)
tridentata (Karakatsani 2009)

Ophrys

attica
bombyliflora (Kalopissis 1988)
creticola ?? (Karakatsani 2006)
ferrum-equinum
icariensis ??
iricolor
leucadica
omegaifera
parosica (Delforge 2011)
pelinaea (Delforge 2011)
phryganae
sicula
speculum (Delforge 2011)
tenthredinifera subsp. leochroma
tenthredinifera subsp. villosa (Karakatsani 2010)

Orchis

boryi
italica (Karakatsani 2010)
provincialis
quadripunctata (Karakatsani 2009)

Serapias

bergonii
lingua
orientalis (Delforge 2011)
parviflora (Delforge 2011)
vomeracea

Ενημέρωση: 27/11/2011

Κέα 28/04/2009 Kea

photo (c) Rena Karakatsani Ρένα Καρακατσάνη

Ophrys ferrum-equinum με μαστούς

2011-11-25T13:07:00.001+02:00

Πεντέλη 02/04/2009 Αττική
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Η Ophrys ferrum-equinum είναι μια κοινή ορχιδέα στην Κεντρική και Νότια Ελλάδα και στα νησιά. Παράγει υβρίδια με πολλές άλλες οφρύες. Παρουσιάζει μεγάλη ποικιλομορφία, με αποτέλεσμα να έχουν περιγραφεί πολλά άλλα είδη (O. labiosa - O. gottfriediana), υποείδη (anafiensis, minor, parnassica, subtrilova), ποικιλίες και μορφές. Σε αυτήν την ποικιλομορφία ίσως πρέπει να προστεθεί και η Ophrys ferrum-equinum με μαστούς.

Στην πρώτη φωτογραφία πάνω φαίνεται μια τυπική μορφή της Ophrys ferrum-equinum. Ακολουθούν φωτογραφίες με Ophrys ferrum-equinum με μαστούς, που καλύπτουν μεγάλη γεωγραφική περιοχή. Η πρώτη αναγνώριση των φυτών ήταν ότι αποτελούσαν υβρίδια Ophrys ferrum-equinum X Ophrys mammosa. Αλλά μήπως δεν είναι υβρίδια, όπως φαίνεται από την γενική εμφάνιση του άνθους, τα πέταλα και τα σέπαλα; Στα φυτά που έχω φωτογραφίσει εγώ δεν υπήρχαν στην περιοχή Ophrys mammosa. Οι κυνηγοί νέων ειδών μάλλον έχουν δουλειά...

Λευκάδα 09/04/2011 Lefkada

photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος
Το φυτό αυτό θα μπορούσε να είναι υβρίδιο με O. mammosa με κοινό σημείο τον χρωματισμό των σεπάλων.

Αθήνα 05/04/2011 Τουρκοβούνια
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Γραμματικό 11/04/2009 Αττική
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Υμηττός 20/03/2009 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Λευκάδα 05/04/2009 Lefkada
photo (c) Sotiris Alexiou Σωτήρης Αλεξίου

Λαύριο 20/03/2008 Lavrion
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Orchis italica X Orchis (Aceras) anthropophora

2011-11-23T22:03:00.000+02:00

Υμηττός 09_04_2008 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Για τεχνικούς λόγους (διαφορά μεγέθους στα άνθη των ειδών και στην στιγματική τους κοιλότητα), το υβρίδιο αυτό ίσως να έχει σχετικώς σταθερά χαρακτηριστικά με γονιμοποιημένο είδος την Orchis italica, η οποία έχει και μεγαλύτερα άνθη αλλά και αραιότερη ταξιανθία από την Ο. anthropophota. 'Ενα παρόμοιo υβρίδιο από την Απέλα της Καρπάθου δημοσιεύεται στο βιβλίο «Ορχιδέες Κρήτης και Δωδεκανήσου» των Horst & Gisela Krerzschmar, Wolfgang Eccarius, εκδ. Mediterraneo, Ρέθυμνο 2004 (φωτογραφία κάτω). Ακολουθούν δύο ακόμα παρόμοια υβρίδια που βρήκε και φωτογράφισε ο Παναγιώτης Κουμπέτσος τον Απρίλιο του 2010 και 2011 στον Υμηττό, σε διαφορετικές θέσεις.

Κάρπαθος

Υμηττός 25_04_2011 Hymittos

photo (c) Παναγιώτης Κουμπέτσος

Υμηττός 25_04_2011 Hymittos

photo (c) Παναγιώτης Κουμπέτσος

Υμηττός Απρίλιος 2010

photo (c) Παναγιώτης Κουμπέτσος

Υμηττός Απρίλιος 2010

photo (c) Παναγιώτης Κουμπέτσος

Ophrys mesaritica

2011-11-22T16:52:00.000+02:00

Φαιστός 15/01/2011 Festos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Η Οφρύς της Μεσαράς (Ophrys mesaritica, H.F. Paulus, C. Alibertis & A. Alibertis 1990) με τους τρεις... νονούς, θεωρείται ελληνικό ενδημικό είδος, αν και ο Ντελφόρζ (Delforge 1993) έχει βρει ένα παρόμοιο είδος στην Μάλτα. Περιγράφτηκε το 1990 από την περιοχή της Μεσαράς του νομού Ηρακλείου και θεωρήθηκε για αρκετά χρόνια ενδημικό της Κρήτης. Αργότερα ο ένας εκ των... νονών Πάουλους (Paulus) ανακοίνωσε ότι ευδοκιμεί και σε Κύθηρα, Κεφαλονιά, Λευκάδα, Κέρκυρα. Επίσης, το βρήκαν και το φωτογράφισαν ο Σπύρος Τσιφτσής στους Παξούς και ο Ερωτόκριτος Καλογερόπουλος στην Μάνη. Συμπέρασμα; Πάλι έχουμε ένα βιαστικό όνομα, με συγκεκριμένο γεωγραφικό προσδιορισμό. Σύντομα όμως αποδείχτηκε ότι το είδος έχει ευρύτερη εξάπλωση.

Η Οφρύς της Μεσαράς είναι συγγενική της Ophrys iricolor και ξεχωρίζει από αυτήν από την κατά 2 περίπου μήνες πρωιμότερη άνθηση και από το γεγονός ότι η κάτω επιφάνεια του χείλους δεν έχει το κοκκινωπό χρώμα της Ο. iricolor. Φύεται συνήθως σε θέσεις με φρύγανα και θάμνους. Ανθίζει από τις αρχές Ιανουαρίου.

Οφρύς άτυπη ( Ophys unknown) 3

2011-11-15T14:35:00.001+02:00

Πικέρμι 12/04/2008 Pikermi (Attica)

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Σε μια θέση στην πεδιάδα των Μεσογείων, κοντά στο Πικέρμι, με μικτή βλάστηση από αραιό υποβαθμισμένο πευκοδάσος και φρύγανα βρέθηκε η οφρύς της φωτογραφίας. Η μορφή της δείχνει να είναι ιδιαίτερα επηρεασμένη από O. ferrum-equinum και ο θυρεός της από O. mammosa. Το χείλος ήταν ελαφρά τρίλοβο και μεγάλων διαστάσεων, όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες. Υπήρχε μια συστάδα 3-4 φυτών, που μάλλον ήταν προϊόν παραβλαστήματος.

Αττική 12/04/2008 Attica

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Αττική 12/04/2008 Attica

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Φωτογραφίζοντας μια Neotinea tridentata...

2011-11-14T15:25:00.001+02:00

Αττική 12/04/2008 Attica

photo Nikos Nikitidis

... παρέα με Gagea graeca, Anemone coronaria και Nikon D300...

Ophrys omegaifera

2011-11-13T15:58:00.000+02:00

Νάξος 26/03/2010 Naxos
photo (c) Ferdinand Ellenbast

Η Ophrys omegaifera, H. Fleischmann 1925, είναι φυτό του Νότιου και Ανατολικού Αιγαίου με εξάπλωση στην Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες, την Σκύρο, την Σάμο, την Χίο και την παραλιακή Μικρά Ασία. Περιγράφτηκε το 1925 από το Λασίθι της Κρήτης. Τα χαρακηριστικά που την ξεχωρίζουν είναι δύο: [1[ η έλλειψη αύλακος στην βάση του χείλους και [2] η παχιά λευκωπή γραμμή σε σχήμα μικρού ωμέγα (ω) στον θυρεό της. Από αυτό το δεύτερο χαρακτηριστικό του θυρεού της ο Fleischmann της έδωσε την άκρως πετυχημένη ονομασία της.

Το φυτό ευδοκιμεί σε ποικιλία βιοτόπων, από φρύγανα και ελαιώνες μέχρι ανοιχτά πευκοδάση, σε ασβεστολιθικά εδάφη. Το χείλος της είναι μεγάλο και φθάνει τα 2 cm. Ανθίζει από τα μέσα Φεβρουαρίου.

Ophrys iricolor

2011-11-10T17:03:00.000+02:00

Κως 27/02/2011 Kos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Η Οφρύς η ιριδόχρωμη (Ophrys iricolor, Desfontaines 1807) έχει ευρεία εξάπλωση στην Ανατολική Μεσόγειο, από την Λιβύη, την Ελλάδα και την Κύπρο μέχρι την Τουρκία, τον Λίβανο και το Ισραήλ. Στην Ελλάδα είναι κοινή στην νότια χώρα και τα νησιά. Περιγράφτηκε το 1807 από το νησί της Σάμου και την περιοχή της Σμύρνης. Η ονομασία της οφείλεται στον ιριδίζοντα θυρεό της. Πρόκειται για μια πολύ πετυχημένη ονομασία από τον Desfontaines, αφού αντιστοιχει σε ένα βασικό χαρακτηριστικό του φυτού. Το φυτό είναι εύρωστο, με μεγάλα άνθη για οφρύ. Η κάτω επιφάνεια του χείλους έχει χρώμα πορφυρό. Φύεται σε τοποθεσίες με φρύγανα και θάμνους και σε αραιά πευκοδάση. Ανθίζει από τον Φερβουάριο.

Ophrys leucophthalma

2011-11-09T14:30:00.000+02:00

Πάρνηθα 08/05/2011 Parnis
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Η Οφρύς η λευκόφθαλμη (Ophrys leucophthalma, J. Devillers-Terschuren & P. Devillers 1994) περιγράφτηκε το 1994 από την Πρέβεζα της Δυτικής Ελλάδας. Εκτός από την Δ. Ελλάδα εξαπλώνεται στην Πελοπόννησο (Αχαΐα, Αρκαδία) και, κάνοντας ένα άλμα, ευδοκιμεί και στην Μικρά Ασία. Το φυτό της φωτογραφίας προέρχεται από την Πάρνηθα, δείχνοντας την χλωριδική σημασία που έχει η Αττική ανάμεσα στην Δ. Ελλάδα και την Μικρά Ασία με τα νησιά του Αιγαίου.

Η ονομασία της προέρχεται από το γεγονός ότι οι ψευδοοφθαλμοί της στιγματικής κοιλότητας σχηματίζουν μια λευκή γραμμή. Αν και η βελγική σχολή (και γενικότερα η γαλλόφωνη σχολή) συνηθίζει να αναγνωρίζει πολλά είδη που θεωρούνται αμφισβητούμενα, στην περίπτωση αυτή έδωσε μια πολύ πετυχημένη ονομασία που ανταποκρίνεται σε ένα βασικό αναγνωριστικό στοιχείο της μορφολογίας αυτής της οφρύος.

Η Οφρύς η λευκόφθαλμη προτιμά ξηρά εδάφη σε θαμνότοπους και ανοιχτά δάση. Στα δρυδάση της Δυτικής Μακεδονία υβριδίζεται συχνά με συγγενικά είδη της ομάδας mammosa. Ανθίζει από τον Μάιο.

Epipactis gracilis

2011-11-08T17:08:00.000+02:00

Όλυμπος 10/07/2009 Olympos

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

H Epipactis gracilis B. Baumann & H. Baumann, 1988 αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ότι η ποικιλομορφία και το μπέρδεμα της αναγνώρισης ειδών και των ονομάτων τους δεν αφορά μόνο τις οφρύες αλλά και τις επιπακτίδες. Οι B. Baumann & H. Baumann την ονομάζουν "gracilis", ο Delforge την περιγράφει ως"exilis" και ο Kreutz την θέλει υποείδος της E. persica (subsp. exilis). Τέλος πάντων, το φυτό είναι ευρωπαϊκό είδος που στην Ελλάδα φύεται στην Πίνδο και τα βουνά της Ανατολικής Μακεδονίας. Ανθίζει από Ιούνιο έως Αύγουστο σε δάση φυλλοβόλων και συνήθως οξυάς, σε υψόμετρα 700-1700 m.

Οφρύς άτυπη ( Ophys unknown) 2

2011-11-07T16:24:00.000+02:00

Μερέντα 19/04/2009 Merenta
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Μικρού μεγέθους οφρύς της ομάδας oestrifera. Στην Αττική αρκετές φορές την βρίσκουμε μαζί με την Ophrys mycenensis, όταν η τελευταία βρίσκεται στην τελευταία περίοδο άνθησης. Εκτός από το μικρό της μέγεθος, ξεχωρίζει από την πολύ μεγάλη (και στενόμακρη) στιγματική κοιλότητα και τους ατροφικούς πλαϊνούς λοβούς (κέρατα). Ανθίζει από τον Απρίλιο, σε θέσεις με φρύγανα. Στον χάρτη φαίνονται οι θέσεις που έγιναν οι φωτογραφήσεις στην Αττική.

Μερέντα 19/04/2009 Merenta

Υμηττός 16/04/2009 Hymittos

Κορωπί 03/04/2009 Koropi

Ophrys blitopertha

2011-11-05T17:19:00.000+02:00

Ηρακλειά 29/03/2011 Iraklia

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Η Ophrys blitopertha, H. F. Paulus 1998 είναι μια ορχιδέα του Αιγαίου. Φύεται σε νησιά των Κυκλάδων, της Δωδεκανήσου, του Ανατολικού Αιγαίου και στην παραλιακή Μικρά Ασία. Περιγράφτηκε το 1998 από τον Αυστριακό καθηγητή Εντομολογίας H. F. Paulus από την Νάξο των Κυκλάδων. Η ονομασία της οφείλεται στον επικονιαστή της, το κολεόπτερο Blitopertha lineolata (Scarabaeidae). Πρόκειται για μία πολύ πετυχημένη ονομασία, διότι ανταποκρίνεται σε ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του φυτού.

Η Ophrys blitopertha είναι σχετικά κοντό φυτό, με ύψος 10-25 cm. Το χείλος του άνθους έχει αρκετά ευρεία κίτρινη περιφέρεια. Φύεται σε βιότοπους με φρύγανα. Ανθίζει από τις αρχές Μαρτίου μέχρι τα τέλη Μαρτίου.

Ηρακλειά 04/03/2010 Iraklia
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Ophrys attica

2011-11-03T06:00:00.000+02:00

Αθήνα 31/03/2008 Athens

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Η Οφρύς της Αττικής [Ophrys attica (Boissier & Orphanides 1859) F.D. Jackson, 1894] περιγράφτηκε αρχικά το 1859 από τους Μπουασιέ και Ορφανίδη και η οριστική της περιγραφή δημοσιεύθηκε το 1894 από τον Τζάκσον. Τόπος περιγραφής (locus typicus) είναι η Αττική, από την οποία κα ονομάστηκε.

Στην Αττική ανθίζει και μέσα στο πολεδομικό συγκρότημα Αθηνών (Φιλοπάππου, Τουρκοβούνια, Βέικος), όπως αποδεικνύουν και οι φωτογραφίες. Στην Λαυρεωτική σχηματίζει μεγάλες αποικίες. Γενικά έχει ευρεία κατανομή στην Δυτική και Κεντρική Ελλάδα και στην Πελοπόννησο. Φαίνεται ότι απουσιάζει από τις Κυκλάδες, αν και την έχει βρει η Ρένα Καρακατσάνη στην Κέα. Το βορειότερο σημείο εξάπλωσής της είναι ο Όλυμπος, όπου και την φωτογράφισε το 2009 ο Ζήσης Αντωνόπουλος. Στα νησιά και ανατολικότερα εμφανίζει μικρές παραλλαγές. Γι αυτό τον λόγο δημιουργήθηκε η ομάδα umbillcata (ομφαλόσχημη), η οποία συμπεριέλαβε και τις νησιώτικες O. umbillcata,, O. bucephala, κλπ.

Η Ο. attica αγαπάει τον ήλιο και φυτρώνει ανάμεσα σε φρύγανα, θάμνους και αραιά πευκοδάση. Πολύ συχνά συμμετέχει σε ενδιαφέροντα υβρίδια. Ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου.

Αθήνα (Γαλάτσι) 17/03/2008 Athens (Galatsi)
photo (c) Nikos Nikitidis

pseudophrys x europhrys

2011-10-28T22:14:00.000+03:00

Γραμματικό 01/04/2008 Grammatiko

Σε έναν βιότοπο με μεγάλη πυκνότητα οφρύων και με την παρουσία πολλών ειδών, εντόπισα το 2008 ένα πολύ σπάνιο υβρίδιο μεταξύ pseudophrys και europhrys. Η σπανιότητα των υβριδίων αυτών συνίσταται στο γεγονός ότι οι επικονιαστές - έντομα, παίρνουν αντίθετες θέσεις κατά την διάρκεια της επικονίασης (ψευτοσυνουσίας) σε αυτές τις δύο υπερομάδες των οφρύων. Η πυκνότητα των φυτών ήταν τόσο μεγάλη, ώστε το 2009 να εμφανιστούν όχι ένα αλλά τρία τέτοια υβρίδια.

Ο βιότοπος είχε κυρίως φρύγανα (Thymus capitatus) και στις άκρες του μερικά πεύκα. Κοβόταν στην μέση από έναν αγροτικό χωματόδρομο και στην άλλη πλευρά του υπήρχαν εγκαταλελειμένα χωράφια και ελαιώνες. Από pseudophrys υπήρχαν O. iricolor σε μεγάλους αριθμούς, O. melena και O. sicula. Από europhrys με μεγάλη πυκνότητα φύονταν O. schlechteriana, O. attica, O. mammosa και Ο. ferrum-equinum. Με βάση αυτά φαίνεται ότι ο ένας γονέας των υβριδίων ήταν η O. iricolor και ο δεύτερος μία από τις europhrys (εκτός ίσως την O. mammosa).

Η μεγάλη πυκνότητα φυτών και η ύπαρξη διαφορετικών είδων το ένα δίπλα στο άλλο, φαίνεται ότι είναι ο καθοριστικός παράγοντας γι' αυτό το σπάνιο φαινόμενο σε συνδυασμό με την γονιδιακή δεξαμενή του βιότοπου.

Γραμματικό 05/04/2008 Grammatiko

Γραμματικό 11/04/2009 Grammatiko

Ophrys delphinensis

2011-10-24T17:16:00.000+03:00

Υμηττός 12/04/2011 Hymittos

Η Οφρύς των Δελφών (Ophrys delphinensis O. Danesch & E. Danesch, 1963) περιγράφτηκε από την Αιγιαλεία του νομού Αχαΐας το 1963. Επειδή ευδοκιμεί και στην απέναντι ακτή της Φωκίδας, της δόθηκε το όνομα των διάσημων Δελφών για προφανείς λόγους (πάλι την «πλήρωσε» δηλαδή η αρχαία Ελλάδα). Πρόκειται για την πιο ενδιαφέρουσα ελληνική οφρύ, γιατί συνδυάζει στοιχεία από την Ophrys argolica και από την Ophrys oestrifera. Γι' αυτόν τον λόγο θεωρείται ότι αποτελεί φυσικό υβρίδιο των O. argolica και O. oestrifera, το οποίο σταθεροποιήθηκε και απέκτησε γονιμότητα. Και μάλιστα τόσο αξιοσημείωτη γονιμότητα ώστε να εκτοπίζει σταδιακά από τις ακτές του Κορινθιακού κόλπου έναν από τον γονέα της, την Ophrys argolica.

Αν πράγματι έτσι έχει η κατάσταση, η σταθεροποίηση και εξέλιξη της Ophrys delphinensis συνέβη περίπου τα τελευταία 10.000 χρόνια, δεδομένου ότι πριν το κλίμα ήταν πιο κρύο και πιο βόρεια από την Ελλάδα υπήρχαν παγετώνες. Αυτό σημαίνει ότι η Ophrys delphinensis βρίσκεται και σήμερα σε φάση ενεργητικής και δυναμικής εξέλιξης και επέκτασης. Το ενδιαφέρον είναι ότι, εκτός από το κιτρινοκαστανό τρίχωμα στους ώμους, μοιράζεται με την Ophrys argolica και τον ίδιο επικονιαστή, το έντομο Anthophora plagiata. Αυτό σημαίνει ότι παράγει τις ίδιες φερομόνες με την O. argolica, η οποία έτσι πρέπει να θεωρείται το μητρικό είδος κι άρα να έχει μεγαλύτερη και ισχυρότερη γονιδιακή συμμετοχή στην Ophrys delphinensis, η οποία ανθίζει όμως αργότερα. Από την άλλη πλευρά η γενική εικόνα της O. delphinensis με την αραιή ταξιανθία, το τρίλοβο και ίδιου σχήματος χείλος και την ίδια εποχή άνθησης παραπέμπει στην O. oestrifera και άρα σε δική της μεγαλύτερη γονιδιακή συμμετοχή. Επίσης θα έπρεπε να δίνει αρκετά υβρίδια και με τους δύο πιθανολογούμενους γονείς, κάτι το οποίο δεν έχει παρατηρηθεί. Για όλους τους προηγούμενους λόγους, λοιπόν, φαίνεται γιατί η Ophrys delphinensis είναι η πιο ενδιαφέρουσα οφρύς της Ελλάδας.

Η Οφρύς των Δελφών φύεται σε ξέφωτα, θαμνότοπους, λιβάδια και σε θέσεις συνήθως ηλιόλουστες ή ημισκιαζόμενες. Την βρίσκουμε σε περιοχές γύρω από τον Κορινθιακό κόλπο. Έχει εντοπιστεί επίσης σε λίγες θέσεις βόρεια από την Σπάρτη και στην Εύβοια. Το 2010 την βρήκε ο Παναγιώτης Κουμπέτσος στον βόρειο Υμηττό και σε μερικές θέσεις στην βόρεια Αττική. Η φωτογραφία (κάτω) δείχνει μία γενική εικόνα της εξάπλωσής της. Ανθίζει τον Απρίλιο μέχρι τα μέσα Μαΐου.

Οφρύς άτυπη ( Ophys unknown) 1

2011-10-20T08:30:00.000+03:00

Υμηττός 09/04/2008 Hymittos

Στις περιηγήσεις μας στην φύση, συναντούμε μερικές φορές ορχιδέες πολύ ξεχωριστές, που δεν μπορούμε να τις εντάξουμε σε κάποιο γνωστό είδος ή ακόμα και στις αναγνωρισμένες ομάδες οφρύων. Συνήθως πρόκειται για μεμονωμένα άτομα, που ίσως αποτελούν προϊόν υβριδισμού ή είναι αποτέλεσμα κάποιας γονιδιακής εκτροπής.

Ένα τέτοιο φυτό είναι αυτό που παρουσιάζεται σ΄ αυτή την ανάρτηση. Εντοπίστηκε στις αρχές Απριλίου του 2008 στον Υμηττό και συνέχιζε να παράγει άνθη σχεδόν μέχρι το τέλος Απριλίου. Έχει χαρακτηριστικά από Ophrys ferrum-equinum και από Ophrys srpuneri αλλά κάθε άλλη ομοιότητα σταματάει σε επιμέρους και μάλλον αδιάφορα χαρακτηριστικά. Τα φυτά ήταν δύο (όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες) και το ένα πρέπει να αποτελούσε μάλλον προΐόν παραβλαστήματος. Ήταν πολύ ψηλά φυτά για οφρύες. Τα άνθη τους ήταν εμφανώς τρίλοβα (όπως φαίνεται στα προφίλ) και επίσης πολύ μεγάλα για οφρύες. Ο βιότοπος ήταν αραιό αναδασωμένο πευκοδάσος, που στον υπόροφό του διατηρούσε σε μεγάλο βαθμό την παλιά φρυγανική βλάστηση. Μετά το 2008 τα φυτά αναζητήθηκαν αλλά δεν εντοπίστηκαν και πάλι.

Όπως είναι γνωστό, το γένος Οφρύς (Ophrys) βρίσκεται σε φάση ενεργού εξέλιξης, ειδικά μάλιστα στην Ελλάδα με το πλήθος βιοτόπων και ενδιαιτημάτων που διαθέτει. Η Αττική βρίσκεται στο κέντρο της Ελλάδας και επηρεάζεται χλωριδικά (και γονιδιακά) από την Ανατολική Πελοπόννησο, την Στερεά Ελλάδα και τις Κυκλάδες. Είναι πιθανό στην γονιδιακή δεξαμενή των οφρύων της Αττικής (και με ισχυρή επίδραση μάλλον της Ophrys ferrum-equinum) να έχουν δημιουργηθεί μερικά φυτά με τα χαρακτηριστικά της οφρύος που παρουσιάζεται σ' αυτή την ανάρτηση και με κυριότερο χαρακτηριστικό το μεγάλο μέγεθος και του φυτού και των ανθέων του.

Υμηττός 09/04/2008 Hymittos

Υμηττός 18/04/2008 Hymittos

Ophrys helenae

2011-10-17T23:47:00.000+03:00

Όλυμπος 10/04/2010 Olympos

Η Οφρύς της Ελένης (Ophrys helenae RENZ, 1928) περιγράφτηκε από την Κέρκυρα το 1928. Όπως συμβαίνει με πολλά ελληνικά ενδημικά φυτά και φυσικά με οφρύες το όνομά της δεν έχει καμία σχέση με την φυσιολογία του φυτού ή τους βιότοπούς της. Ο Renz που την περιέγραψε της έδωσε το όνομα της μητέρας του Helen. Πάλι καλά που το Ελένη (Helen) είναι ελληνικό όνομα.

Η Οφρύς της Ελένης είναι ενδημικό είδος της Ελλάδας. Εξαπλώνεται στα Ιόνια νησιά, την Ήπειρο, την Δυτική Ελλάδα και ένα μέρος της Δυτικής Μακεδονίας. Στην Πελοπόννησο έχει βρεθεί μόνο στην Ηλεία, προς το παρόν. Ο Ζήσης Αντωνόπουλος στο βιβλίο του «Το γένος Οφρύς» επισημαίνει ότι η Ophrys helenae «βρίσκεται σε φάση ενεργού εξάπλωσης προς την Ανατολική Ελλάδα». Πράγματι, ο ίδιος ο συγγραφέας έχει βρει πολλά φυτά της στον Ανατολικό Όλυμπο ενώ και ο Ερωτόκριτος Καλογερόπουλος την βρήκε το 2011 στον Υμηττό της Αττικής.

Είναι η μοναδική οφρύς που δεν έχει θυρεό. Το χρώμα του χείλους είναι εντυπωσιακά κερασί και μερικές φορές η περιφέρειά του είναι κιτρινωπή. Φύεται σε θαμνότοπους και ξέφωτα δασών, σε ηλιόλουστες ή ημισκιερές θέσεις. Ανθίζει Απρίλιο και Μάϊο. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας του 1995, όχι όμως και στο αντίστοιχο βιβλίο του 2009, (όπως και κάθε άλλη Οφρύς) για τεχνικούς λόγους. Προστατεύεται από την ελληνική νομοθεσία.

Όλυμπος 10/04/2010 Olympos

Epipactis cretica

2011-10-16T15:30:00.000+03:00

Κρήτη 20/06/2008 Crete

photo (c) Vagelis Papiomytoglou Βαγγέλης Παπιομύτογλου

Η Επιπακτίδα της Κρήτης (Epipactis cretica Kalop. & Robatsch 1980) είναι τοπικό ενδημικό είδος της Κρήτης. Φύεται και στα τρία μεγάλα όρη της Μεγαλονήσου, τα Λευκά Όρη, τον Ψηλορείτη (Ίδη) και την Δίκτη. Βρέθηκε από τον Καλοπίση και περιγράφτηκε από τον ίδιο και τον Robatsch με φυτά από τον Ψηλορείτη και τα Λασιθιώτικα βουνά.

Πρόκειται για πολυετές είδος με κάθετο ρίζωμα. Φέρει 1 (έως και 4) πράσινο βλαστό με ιώδεις αποχρώσεις, ύψους 10-40 cm. Η ταξιανθία έχει έως 20 μικρά άνθη, χρώματος πράσινου κεραμιδί. Φύεται κατά μήκος ρεμάτων και σε φαράγγια σε ημισκιερές θέσεις, σε υψόμετρα πάνω από τα 700 m. Ανθίζει σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, από τα μέσα Ιουνίου μέχρι τα μέσα Ιουλίου. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).

Κρήτη 20/06/2008 Crete

photo (c) Vagelis Papiomytoglou Βαγγέλης Παπιομύτογλου

Ophrys aesculapii

2011-10-14T17:00:00.000+03:00

Υμηττός 03/04/2011 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Η Οφρύς του Ασκληπιού (Ophrys aesculapii RENZ, 1928) είναι ενδημική της Πελοποννήσου και της Κεντρικής Ελλάδας, κυρίως στο ανατολικό τους μέρος. Ο Renz την εντόπισε το 1928 στην περιοχή της αρχαίας Επιδαύρου (Αργολίδα) και της έδωσε το όνομα του θεού της Ιατρικής Ασκληπιού, αφού στην Επίδαυρο λειτουργούσε περίφημο Ασκληπιείο. Δεν είναι η πρώτη φορά που ένας ερευνητής καταφεύγει στην ελληνική μυθολογία για να δώσει όνομα σε μία οφρύ. Το πρόβλημα είναι ότι ο Renz χρησιμοποίησε το λατινικό όνομα Aesculapius του Έλληνα θεού της Ιατρικής Ασκληπιού, με αποτέλεσμα το όνομα του θεού (και άρα του φυτού) να είναι αγνώριστο στα ελληνικά και όχι μόνο.

Το περιάνθιο της Οφρύος του Ασκληπιού είναι πρασινωπό με τριγωνικά σέπαλα και μεγάλα πέταλα. Έχει ρηχή στιγματική κοιλότητα που φέρει λευκή ταινία. Το χείλος είναι συνήθως ακέραιο με μεγάλο κίτρινο ή κοκκινωπό περιθώριο. Ευδοκιμεί με αφθονία στην Αττική, ακόμα και μέσα στην Αθήνα (Τουρκοβούνια, δηλαδή ο αρχαίος Αγχεσμός). Η Μαγνησία είναι το βορειότερο σημείο της εξάπλωσής της. Φύεται σε ποικιλία εδαφών (ακόμα και σε αμμώδη), σε ημισκιερές θέσεις θαμνότοπων και αραιών πευκοδασών, από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 1200+ m. Ανθίζει Μάρτιο - Απρίλιο.

Αθήνα 05/04/2011 Athens
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Φωτογραφίζοντας μια Ophrys candica

2011-10-13T19:37:00.000+03:00

Ταΰγετος 02/05/2010 Taygetos

photo Nikos Nikitidis

Ophrys candica

2011-10-12T16:56:00.000+03:00

Ταΰγετος 02/05/2010 Taygetos

Η Οφρύς του Χάνδακος (Ophrys candica W. Greuter, Matthas & Risse 1985) ονομάστηκε έτσι από το μεσαιωνικό όνομα του Ηρακλείου Κρήτης που ήταν Candia (Χάνδακας), αν και ο αρχικός τόπος περιγραφής της (locus typicus) είναι τα Χανιά (1985). Αυτό δεν είναι το μόνο περίεργο με αυτή την ορχιδέα. Η εξάπλωσή της από την Κρήτη επεκτείνεται στα Κύθηρα και την Λακωνία και μετά, κάνοντας ένα μεγάλο άλμα προς τα δυτικά, εμφανίζεται πάλι στη Νότια Ιταλία στην περιοχή της Απουλίας και στα παράλια γύρω από το Λέτσε (Lecce). Ανατολικά από την Κρήτη εμφανίζεται στην Ρόδο σε ικανοποιητικούς αριθμούς, ίσως σε μερικά γειτονικά νησιά και τις ακτές της Τουρκίας.

Το είδος εμφανίζει ποικιλόμοφες παραλλαγές, που έχουν οδηγήσει τους ερευνητές να τις περιγράψουν ως είδη, υποείδη ή ποικιλίες. Η τυπική Ophrys cantica έχει αδιαίρετο χείλος με καφετιά και χνουδωτή περιφέρεια και μεγάλη απόφυση που αναδιπλώνεται προς τα πάνω. Ο θυρεός έχει μια φαρδειά λευκή ταινία. Η στιγματική κοιλότητα είναι μικρή και πολύ χαρακτηριστική με την λευκή γραμμή που την περιβάλλει. Φύεται σε λιβάδια, θέσεις με φρύγανα και χόρτα, θαμνότοπους και αραιά δάση μέχρι τα 1300 μέτρα. Ο επικονιαστής στα ελληνικά φυτά είναι διαφορετικός από εκείνον στα ιταλικά. Ανθίζει σχετικά όψιμα, στην Ρόδο από τα τέλη Μαρτίου και στην Κρήτη και Λακωνία από τα τέλη Απριλίου.

Ρόδος 31/03/2007 Rodos

Αναζητώντας ορχιδέες στην Κέα

2011-10-11T19:41:00.001+03:00

Κέα 14/03/2009 Kea

Epipactis subclausa

2011-10-10T20:08:00.000+03:00

Γράμμος 24/07/2010 Grammos

Η Epipactis subclausa Robatsch 1988 είναι ενδημική της Ελλάδας. Την βρίσκουμε κυρίως στην Κεντρική και Βόρεια Ελλάδα. Εντοπίστηκε τον Αύγουστο του 1984 στον Όλυμπο και η βοτανική της περιγραφή δημοσιεύθηκε το 1988, αρχικά από τον Robatsh και λίγες εβδομάδες αργότερα από τους B. Baumann & H. Baumann ως Epipactis thessala. Επικράτησε ως πρώτη η ονομασία του Robatsh. Η εξάπλωσή της περιλαμβάνει τον Όλυμπο, τον Γράμμο, την Πίνδο, το όρος Βούρινος της Κοζάνης, την Όσσα. Υπάρχουν αναφορές για την Εύβοια και την Πάρνηθα στην Αττική, όπως επίσης για τον Χελμό και το Μαίναλο στην Πελοπόννησο. Το είδος είναι σπάνιο και συνήθως οι πληθυσμοί του δεν ξεπερνούν τα 100 άτομα στις γνωστές τοποθεσίες εμφάνισης.

Έχει βραχύ ρίζωμα, από το οποίο εκφύεται ένας βλαστός και σπάνια περισσότεροι. Είναι σχετικά κοντό φυτό με βλαστό 15-50 cm, που έχει πορφυρό ή ιώδες χρώμα και φέρει πυκνό τρίχωμα. Τα φύλλα είναι σπειροειδώς τοποθετημένα στον βλαστό. Η ταξιανθία περιλαμβάνει 10-30 άνθη.

Η Epipactis subclausa φύεται σε σκιερές θέσεις στον υπόροφο δασών οξυάς ή ελάτης και σε υψόμετρα 700 έως 1700 m. Ανθίζει από τα μέσα Ιουλίου έως τα τέλη Αυγούστου. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).

Γράμμος 10/07/2010 Grammos

Όλυμπος 27/07/2008 Olympos

Orchis sancta

2011-10-08T17:05:00.000+03:00

Αμοργός 04/05/2005 Amorgos

Η Orchis sancta L. (ορχιδέα η ιερή) εξαπλώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο από την Παλαιστίνη, το Ισραήλ, τον Λίβανο, την Συρία, την Τουρκία μέχρι την Κύπρο, την Κρήτη και το Αιγαίο. Περιγράφτηκε το 1759 από την Χάϊφα και ονομάστηκε «ιερή», γιατί στην περιοχή βρίσκονται οι Άγιοι Τόποι του χριστιανισμού. Στην Ελλάδα είναι σχετικά σπάνια στην Κρήτη και την Κάρπαθο, σχηματίζει μεγάλους πληθυσμούς στην Ρόδο, την Αμοργό και άλλα νησιά και γενικά είναι συχνή σε νησιά των Κυκλάδων, της Δωδεκανήσου και στα μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου Ικαρία, Σάμο, Χίο και Λέσβο. Ο χάρτης που παρουσιάζεται είναι ενδεικτικός της εξάπλωσής της, περιλαμβάνοντας και κάποιες αναφορές για την ύπαρξη του φυτού στη Νότια Εύβοια.

Η Orchis sancta έχει στενή συγγένεια με την Orchis fragrans αλλά τα άνθη της είναι πολύ μεγαλύτερα, άστικτα, ρόδινα μέχρι λευκά. Το χείλος είναι τρίλοβο και οδοντωτό στις άκρες. Τα φύλλα στην εποχή της άνθησης έχουν ξεραθεί. Υβριδίζεται συχνά με τη συγενική της Orchis fragrans και μάλιστα έχει αποδώσει ένα υβρίδιο με σταθερά χαρακτηρηστικά, το Anacamptis x kallithea E. Klein. Φυτρώνει σε ξηρά λιβάδια, ανοικτό περιβάλλον, θαμνότοπους και σε υποβαθμισμένα ή υπερβοσκημένα εδάφη, σε υψόμετρα μέχρι 800 m. Ανθίζει όψιμα από τα τέλη Απριλίου και μετά.

Αμοργός 04/05/2005 Amorgos

Αμοργός 29/04/2011 Amorgos

Spiranthes spiralis

2011-10-07T21:03:00.000+03:00

Λαύριο 18/10/2009 Lavrion
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Το σπειρανθές το σπειροειδές (Spiranthes spiralis) είναι ένα μια μικρή ορχιδέα, η μόνη που ανθίζει το φθινόπωρο, από τα τέλη Σεπτεμβρίου μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου. Οφείλει το (ελληνικό) όνομά της στην σπειροειδή διάταξη των ανθέων της. Έχει ευρεία διασπορά στην Ευρώπη, την Βόρεια Αφρική και φυσικά στην Ελλάδα αλλά εντοπίζεται δύσκολα λόγω του μεγέθους της και της εποχής που ανθίζει. Περιγράφτηκε πολύ παλιά, το 1753 από το Στρασβούργο της Γαλλίας.

Φύεται σε επιφανειακά όξινα και υγρά σημεία σε εκτάσεις με φρύγανα, σε αραιά πευκοδάση και σε ανοιχτό περιβάλλον. Είναι λεπτό φυτό με μικρά λευκά άνθη σε σπειροειδή διάταξη. Ο βλαστός είναι γκριζοπράσινος και χνουδωτός.

Dactylorhiza macedonica

2011-10-06T17:00:00.000+03:00

Η Dactylorhiza macedonica J. Holz. & Kunkele είναι βαλκανικό ενδημικό είδος, που εξαπλώνεται στην Μακεδονία και την FYROM. Περιγράφτηκε το 1988 από το Μενοίκιον όρος του νομού Δράμας της Μακεδονίας. Από το Μενοίκιο είναι και οι φωτογραφίες του Σπύρου Τσιφτσή. Η εξάπλωσή της περιλαμβάνει τον Όλυμπο. τον Τίταρο του νομού Κοζάνης, το Πάϊκο του νομού Πέλλας, την Ροδόπη και το Μενοίκιο. Από ορισμένους συγγραφείς αναφέρεται ως ποικιλία (Delforge 2006) ή ως υποείδος (Bauman & al. 2006) της Dactylorhiza kalopissii (Δακτυλόριζα του Καλοπίση) αλλά πρόσφατη μελέτη (Hedren & al. 2007) έδειξε ότι αποτελεί ξεχωριστό είδος.

Το φυτό φθάνει σε ύψος τα 75 cm. Η ταξιανθία είναι ροδόχρωμη έως ωχροϊώδης. Φυτρώνει σε υγρά λιβάδια, σε υψόμετρα 600 - 1750 m. Ανθίζει από τα τέλη Μαΐου έως τα τέλη Ιουνίου. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009), από το οποίο και προέρχονται οι φωτογραφίες του Σπύρου Τσιφτσή.

Gymnadenia rhellicani

2011-10-05T08:30:00.000+03:00

Φαλακρό 12/07/2009 Falakro

Η Gymnadenia rhellicani Teppner & E. Klein 1998 είναι ορχιδέα των υποαλπικών και αλπικών περιοχών της Ευρώπης (Άλπεις, Καρπάθια, Πυρηναία, κ.α.). Βρέθηκε το 1986 και περιγράφτηκε το 1990 από τις αυστριακές Άλπεις, με το όνομα Nigritella rhellicani. Στην Ελλάδα υπάρχει με σιγουριά μόνο στο όρος Φαλακρό του νομού Δράμας της Μακεδονίας. Υπάρχουν παλαιές αναφορές για εύρεση του φυτού στα όρη Βέρμιο, Πίνοβο και Βόρας της Μακεδονίας, Τυμφρηστό και Οίτη της Κεντρικής Ελλάδας και Ταΰγετο της Πελοποννήσου. Αυτές οι παλαιές αναφορές δεν έχουν επιβεβαιωθεί και σημειώνονται στον χάρτη κατανομής με μαύρα σημεία.

Το φυτό έχει μικρό ύψος, 5-30 cm, και δύσκολα διακρίνεται μέσα στην βλάστηση. Τα 7-11 φύλλα σχηματίζουν ρόδακα. Η ταξιανθία είναι πολυανθής, πυκνή, με διαστάσεις μόλις 1,5 - 2 cm, κωνικού σχήματος που γίνεται σφαιροειδής κατά την εξέλιξη της άνθησης. Τα άνθη έχουν συνήθως μαυροκόκκινο χρώμα και αναδίδουν έντονο άρωμα βανίλιας.

Η Gymnadenia rhellicani ανθίζει στην Ελλάδα από τα μέσα Ιουνίου έως τον Ιούλιο. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).

Epipactis spyridonovii

2011-10-04T08:30:00.000+03:00

Όρβηλος 20/07/2009 Orvilos

Η Epipactis spiridonovii Devillers-Tersch. & Devillers 1995 (συνώνυμο Epipactis atrorubens Hoffm, ex Besser subsp. spiridonovii Kreutz 2004) περιγράφτηκε από το όρος Πιρίν της Βουλγαρίας το 1995. Το 2007 την βρήκε και ο Σπύρος Τσιφτσής στην Ελλάδα, στο όρος Όρβηλος της Μακεδονίας. Διαφέρει από την Epipactis atrorubens στα 5-7 φύλλα της που είναι μεγάλα, πλατιά και σχεδόν επίπεδα και στα μικρότερα κιτρινωπά άνθη της. Το φυτό φθάνει σε ύψος τα 20-50 cm. και φέρει 6-17 άνθη. Στον Όρβηλο εντοπίστηκε σε μικτό δάσος πεύκων (P. silvestris - P. heldreichii) και σε υψόμετρο 1350 m. Ανθίζει Ιούλιο - Αύγουστο. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).

Όρβηλος 20/07/2009 Orvilos

Ophrys argolica

2011-10-03T13:30:00.000+03:00

Ταΰγετος 25/03/2010 Taigetos

Η Οφρύς της Αργολίδας (Ophrys argolica Fleischmann 1919) είναι ενδημική της Πελοποννήσου και της Νότιας Στερεάς Ελλάδας. Περιγράφτηκε το 1919 από την Τίρυνθα της Αργολίδας, εξ ου και η ονομασία της. Στον χάρτη φαίνεται η εξάπλωσή της, όπως δημοσιεύεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας του 1995, αλλά εκτιμάται ότι οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί της βρίσκονται σήμερα στη Λακωνία και γενικά στη Νότια Πελοπόννησσο. Φαίνεται ότι από τις άλλες περιοχές και κυρίως γύρω από τον Κορινθιακό κόλπο η Ophrys argolica εκτοπίζεται σταδιακά από την Ophrys delphinensis, η οποία άλλωστε είναι υβρίδιο της O. argolica με την Ο. oestrifera.

H Ophrys argolica ξεχωρίζει από το παχύ στρώμα τριχιδίων (συνήθως λευκού ή κίτρινου χρώματος) στο πάνω μέρους του χείλους. Ο θυρεός της αποτελείται από δύο κηλίδες με λευκή εξωτερική γράμμωση, οι οποίες αρκετές φορές ενώνονται. Φύεται σε θέσεις με φρύγανα και ξέφωτα δασών, σε υψόμετρα μέχρι 800 m. Ανθίζει τον Μάρτιο μέχρι τα μέσα Απριλίου. Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας του 1995, όχι όμως και στο αντίστοιχο βιβλίο του 2009, (όπως και κάθε άλλη Οφρύς) για τεχνικούς λόγους. Προστατεύεται από την ελληνική νομοθεσία.

Dactylorhiza pythagorae

2011-09-30T03:30:00.000+03:00

Σάμος 18/06/2010 Samos

Η Dactylorhiza pythagorae Colz & H. R. Reinhard 1992 (Δακτυλόριζα του Πυθαγόρα) είναι στενότοπο ενδημικό φυτό αποκλειστικα της νήσου Σάμου. Εντοπίστηκε το 1991 στο όρος Καρβούνης και περιγράφτηκε το 1992. Φύεται στα βουνά Άμπελος και Καρβούνης της Σάμου, σε υψόμετρα 800 - 900 m. Προτιμάει υγρές θέσεις σε δάση δρυός, τόπους με πλατάνια κατά μήκος ρεμάτων. Ανθίζει από τα τέλη Μαΐου έως τις αρχές Ιουλίου. Αριθμεί λίγες δεκάδες άτομα και γι' αυτό περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009) με τον χαρακτηρισμό «κρισίμως κινδυνεύον».

Ophrys aegaea

2011-09-29T01:02:00.000+03:00

Κάρπαθος  25/03/2008   Karpathos

Η Οφρύς του Αιγαίου (Ophrys aegaea Kalteisen & H.R. Reinhard) είναι ενδημική ορχιδέα του Νότιου Αιγαίου. Πρωτοβρέθηκε και περιγράφτηκε από την Κάρπαθο το 1987 και θεωρήθηκε ενδημική αυτού του νησιού της Δωδεκανήσου. Αργότερα βρέθηκε στην Κάσο και την Αμοργό. Το 2007 ο Γιάννης Γαβαλάς βρήκε έναν ικανοποιητικό πληθυσμό της και στην Ηρακλειά, διευρύνοντας προς τα δυτικά την εξάπλωση της Ophrys aegaea.

Πρόκειται για κοντόχοντρο, εύρωστο φυτό με συνήθως 2-3 άνθη. Τα σέπαλα είναι ρόδινα με μεσαία πράσινη νεύρωση. Ο θυρεός αποτελείται από δύο λευκά - λευκογάλανα σχήματα. Στην Κάρπαθο προτιμά αραιά πευκοδάση. Στην Αμοργό και την Ηρακλειά φυτρώνει σε φρυγανότοπους. Την βρίσκουμε και σε παλαιούς ελαιώνες. Ανθίζει από τα τέλη Φεβρουαρίου μέχρι τα τέλη Μαρτίου. Υβριδίζεται εύκολα με την Ophrys ferrum-equinum.

Ηρακλειά 05/02/2011 Iraklia

Ηρακλειά 28/01/2010 Iraklia


Ηρακλειά 24_02_2009 Iraklia

Dactylorhiza incarnata

2011-09-28T16:30:00.000+03:00

Ροδόπη 15/06/2006 Rodopi

Η Dactylorhiza incarnata (L) Soo 1962 είναι είδος της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Περιγράφτηκε το 1755 από την Ουψάλα της Σουηδίας. Η Ελλάδα αποτελεί το νοτιότερο όριο της εξάπλωσής της. Το 1990 την βρήκε ο Witting στην Βόρεια Πίνδο (στα όρια των νομών Καστοριάς και Ιωαννίνων). Το 2007 και νωρίτερα την εντόπισε ο ακαταπόνητος Σπύρος Τσιφτσής στην Ροδόπη, σε δύο θέσεις στο Μενοίκιον όρος, στο Φαλακρό και τα όρη Βροντούς στην Ανατολική Μακεδονία.

Το ύψος του βλαστού φθάνει τα 80 cm. Φύλλα 4-8 κιτρινωπά έως πράσινα, που αγγίζουν την ταξιανθία. Άνθη ρόδινα και σπανίως κιτρινωπά ή λευκά. Πλήκτρο ροδόχρωμο, κωνικό και εύρωστο. Φυτρώνει σε υγρά λιβάδια και τυρφώνες, σε υψόμετρα 740 - 1450 m. Ανθίζει από τα τέλη Μαΐου έως τον Ιούνιο. Η Dactylorhiza incarnata περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 2009).

Ophrys aeoli

2011-09-27T16:04:00.000+03:00

Αμοργός 03/04/2010 Amorgos

Η Οφρύς του Αιόλου (Ophrys aeoli P. Delforge 1997) είναι ενδημική της Αμοργού και της Αστυπάλαιας. Η Αστυπάλαια φυτογεωγραφικά ανήκει στην ενότητα των Κυκλάδων. Την ορχιδέα αυτή βρήκε και περιέγραψε από την Αμοργό ο Βέλγος ερευνητής Πιέρ Ντελφόρζ. Για την ονομασία της ανέτρεξε στην ελληνική μυθολογία και της έδωσε το όνομα του Αίολου, θεού των ανέμων.

Ξεχωρίζει με τα ωχρορόδινα σέπαλα, τα μικρά πέταλα και την πολύ σκούρα στιγματική κοιλότητα. Για τις Κυκλάδες έχει σχετικά όψιμη άνθηση, από τον Απρίλιο μέχρι τον Μάιο. Ο επικονιαστής είναι άγνωστος. Φυτρώνει σε ηλιόλουστες θέσεις, πετρώδεις τοποθεσίες και ξηρά εδάφη.

Αμοργός 19/04/2009 Amorgos

Αμοργός 03/04/2010 Amorgos

Ophrys reinholdii

2011-09-22T19:54:00.003+03:00

Ρόδος 27/03/2011 Rodos

Pseudophrys από την Αττική

2011-09-09T16:11:00.006+03:00

Γραμματικό 09/04/2011 Grammatiko
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys calypsus

2011-09-08T16:06:00.002+03:00

Ρόδος 26/03/2011 Rodos

Orchis anatolica

2011-09-05T18:06:00.003+03:00

Ηρακλειά 01/04/2006 Iraklia
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

εικόνα φιλοτεχνημένη από τον Γιώργο Σφήκα, επίτιμο πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας της Φύσης

Ηρακλειά 27/01/2009 Iraklia

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Ηρακλειά 27/01/2009 Iraklia

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Ηρακλειά 01/03/2009 Iraklia

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Ηρακλειά 13/01/2010 Iraklia
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Ophrys eptapigiensis X omegaifera

2011-09-04T17:56:00.002+03:00

Ρόδος 26/03/2011 Rodos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ophrys ferrum-equinum

2011-09-03T14:34:00.003+03:00

εικόνα φιλοτεχνημένη από τον Γιώργο Σφήκα, επίτιμο πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας της Φύσης

Ophrys ferrum-equinum

2011-08-21T17:18:00.001+03:00

Πήλιο 19/03/2011 Pilion
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Orchis pauciflora

2011-08-20T17:14:00.000+03:00

Γραμματικό 09/04/2011 Grammatiko

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Υμηττός 03/04/2011 Hymittos

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys saliarissii

2011-08-19T17:11:00.002+03:00

Ρόδος 27/03/2010 Rodos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ophrys melena

2011-08-18T10:39:00.003+03:00

Πάρνηθα 1100μ. 29/05/2011 Parnis 1100m.

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Γραμματικό 05/04/2008 Grammatiko
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Υμηττός 03/05/2009 Hymittos

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys ulyssea Χ Ophrys oestrifera

2011-08-16T22:36:00.003+03:00

Λευκάδα 09/04/2011 Lefkada

photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ορχιδέες της Αμοργού

2011-08-15T09:02:00.000+03:00

Anacamptis

collina
fragrans
papilionacea var. heroica
pyramidalis
sancta

Dactylorhiza

romana

Neotinea

maculata

Ophrys

aegaea
aeoli
ariadnae
bombyliflora
calypsus
ceto
cinereophila
cretensis
gottfriediana
ferrum-equinum
ferrum-equinum var. anafiensis
ferrum-equinum var. parnassica
ferrum-equinum var. trilova
heldreichii
iricolor
leucadica
lutea
oestrifera
omegaifera
parisica
phryganae
sicula
tenthredinifera subsp. villosa

Orchis

anatolica
provincialis

Serapias

carica
lingua

Ενημέρωση: 15/08/2011

Orchis italica

2011-08-13T16:13:00.000+03:00

Πεντέλη 10/04/2011 Pentelikon

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Γραμματικό 25/04/2011 Grammatiko

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Λαύριο 30/03/2008 Lavrion
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Πεντέλη 20/04/2009 Pentelikon
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Epipactis distans

2011-08-12T17:46:00.000+03:00

Γράμμος 10/07/2010 Grammos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Orchis boryi

2011-08-10T20:14:00.000+03:00

Κέα 30/04/2011 Kea

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Κέα 30/04/2011 Kea
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Serapias lingua

2011-08-09T17:07:00.000+03:00

Κέα 30/04/2011 Kea

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Gymnadenia conopsea

2011-08-08T20:08:00.000+03:00

Βόρας 23/07/2011 Voras
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Ophrys bombyliflora

2011-08-07T17:18:00.000+03:00

Πήλιο 19/03/2011 mt. Pilio
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ophrys minuscula

2011-08-06T00:09:00.001+03:00

Πήλιο 19/02/2011 Pilion
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Dactylorhiza saccifera

2011-08-05T13:04:00.002+03:00

Πήλιο 20/07/2011 Pilion
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

helleborine x purpurata

2011-08-04T19:59:00.004+03:00

Γράμμος 01/08/2011 Grammos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Epipactis purpurata

2011-08-03T21:11:00.004+03:00

Γράμμος 01/08/2011 Grammos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Epipogium aphyllum

2011-08-02T17:12:00.001+03:00

Πάϊκο 24/07/2011 mt. Paiko
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Epipactis degenii

2011-08-01T03:19:00.003+03:00

Όλυμπος 26/07/2008 Olympos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Epipactis nauosaensis

2011-07-31T16:51:00.000+03:00

Πάϊκο 24/07/2011 mt. Paiko
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Epipactis helleborine

2011-07-30T16:57:00.002+03:00

Βόρας 23/07/2011 Voras
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Epipactis microphylla

2011-07-29T14:57:00.004+03:00

Πήλιο 20/07/2011 Pilion
photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Epipactis sp.

2011-07-28T15:29:00.002+03:00

Πάρνηθα 16/07/2011 Parnis
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Epipactis turcica

2011-07-27T15:27:00.002+03:00

Λέσβος 03/06/2010 Lesvos
photo (c) Spyros Tsifsis Σπύρος Τσιφτσής

Epipactis helleborine

2011-07-26T15:04:00.002+03:00

Πάρνηθα 16/07/2011 Parnis

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Πάρνηθα 16/07/2011 Parnis

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Πάρνηθα 06/07/2011 mt. Parnis
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Πάρνηθα 05/07/2008 Parnis
photos (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys beloniae

2011-07-25T14:55:00.001+03:00

Ρόδος 26/03/2011 Rodos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Dactylorhiza cordigera + Ceum coccineum

2011-07-24T16:10:00.003+03:00

Βόρας 04/06/2010 Voras
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys grammica

2011-07-23T16:17:00.002+03:00

Λευκάδα 09/04/2011 Lefkada
Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Orchis provincialis

2011-07-22T11:32:00.001+03:00

Πάρνωνας 01/05/2010 Parnonas

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Gymnadenia albida νέο είδος για την Ελλάδα

2011-07-21T11:14:00.000+03:00

Όρβηλος 03/07/2011 mt. Orvilos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Στις αρχές Ιουλίου ο Σπύρος Τσιφτσής, ο Ζήσης Αντωνόπουλος και ο Γιώργος Παπαγιάννης ανακάλυψαν στην αλπική ζώνη του βουνού Όρβηλος της Δράμας (ανατολική Μακεδονία) μερικά φυτά Gymnadenia albida. Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε στο:

http://www.greekorchids.gr/g_albida.htm

Orchis italica

2011-07-20T01:55:00.001+03:00

Κέα 30/04/2011 Kea

photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys blitopertha

2011-07-19T14:44:00.002+03:00

Ρόδος 26/03/2011 Rodos

photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ρόδος 31_03_2007 Rodos

photo (c) Zissis Antonopolulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Epipactis microphylla

2011-07-15T13:10:00.001+03:00

Πάρνηθα 06/07/2011 Parnis
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Epipactis greuteri

2011-07-13T13:33:00.000+03:00

Περτούλι Τρικάλων 21/07/2009 Pertouli (Pindos)
photo (c) Spyros Tsifsis Σπύρος Τσιφτσής

Corallorhiza trifida

2011-07-11T13:22:00.002+03:00

Όρβηλος 03/07/2011 mt. Orvilos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ophrys leucadica

2011-07-09T07:40:00.001+03:00

Μερέντα 22/04/2011 mt. Merenta
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys leucadica

2011-07-07T07:35:00.000+03:00

Λευκάδα 09/04/2011 Lefkada
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ophrys apifera

2011-07-05T09:26:00.002+03:00

Βόρεια Αττική 16/05/2011 North Attica

photo (c) Sotiris Alexiou Σωτήρης Αλεξίου

Δεκέλεια (Πάρνηθα) 622 μ. 31/05/2011 Dekelia (Parnis) 622 m.
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Πεντέλη 18/05/2011 Pentelikon
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys ferrum-equinum από την Κέα

2011-07-01T07:21:00.003+03:00

Κέα 30/04/2011 Kea
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Κέα 02/04/2010 Kea
photo (c) Rena Karakatsani Ρένα Καρακατσάνη

Himantoglossum caprinum

2011-06-29T07:09:00.002+03:00

Βόρας 19/06/2011 mt. Voras
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Limodorum abortivum

2011-06-27T06:50:00.005+03:00

Πάρνηθα 03/06/2011 Parnis
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Πάρνηθα 31/05/2011 Parnis

Platanthera bifolia

2011-06-20T18:09:00.001+03:00

Πάϊκο 10/06/2011 Paiko

photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Anacamptis fragrans,

2011-06-18T18:05:00.003+03:00

Ταύγετος 21/05/2011 Taygetos
photo (c) Yiannis Kofinas Γιάννης Κοφινάς

Cephalanthera rubra

2011-06-16T18:00:00.006+03:00

Πάρνηθα 497 μ. 02/06/2011 Parnis 497 m.
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys oestrifera

2011-06-14T17:38:00.002+03:00

Πάϊκο 10/06/2011 Paiko
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ophrys paralias

2011-06-11T03:28:00.003+03:00

Αγία Μαρίνα (Αττική) 23/04/2011 Agia Marina (Attica)
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Cephalanthera longifolia

2011-06-07T17:20:00.003+03:00

Ταύγετος 21/05/2011 Taygetos
photo (c) Yiannis Kofinas Γιάννης Κοφινάς

Aceras anthropophorum / Orchis anthropophora

2011-06-06T18:24:00.004+03:00

Πάρνηθα 1250 μ. 29/05/2011 Parnis 1250 m.
photo (c) Rena Karakatsani Ρένα Καρακατσάνη

Πεντέλη 10/04/2011 Pentelikon
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Aceras anthropophorum / Orchis anthropophora

2011-06-05T17:15:00.002+03:00

Λευκάδα 09/04/2011 Lefkada
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Ophrys zeusii

2011-06-03T15:50:00.000+03:00

Πρέσπες 29/05/2011 Prespes

photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος

Orchis sancta

2011-06-01T15:40:00.001+03:00

βραχονησίδα Άβελας της Ηρακλειάς

islet Avelas of Heraklia

31/05/2011

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Ophrys aesculapii

2011-05-31T17:36:00.004+03:00

Πάρνηθα (1220 μ) 08/05/2011 Parnis (1220 m)
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Υμηττός 14/04/2011 Hymittos
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Κορωπί 03/04/2009 Koropi
photo (c) Nikos Nikitidis Νίκος Νικητίδης

Ophrys hippocratis

2011-05-29T17:33:00.001+03:00

Κως 26/02/2011 Kos
photo (c) Zissis Antonopoulos Ζήσης Αντωνόπουλος